| Home | Grbavica »

Kleine geschiedenis in grootse vorm

Vrijdag 02 Juni 2006 at 12:00 am
In een goedkoop, antracietgrijs pak zit hij aan het doodsbed van zijn moeder. Waar ging het mis? Simon vraagt het zich af als hij terugdenkt aan zijn jeugd in een mijnwerkersstadje. Wat er in de tweeënhalf uur daarna gebeurt op het toneel van cokes is te omschrijven als één groot theatervuurwerk.

Een enorm plateau van steenkoolbriketten vormt het podium in de Zuiveringshal van de Westergasfabriek. De perfecte entourage voor het rauwe maar aangrijpende arbeidersdrama van de regisseurs Johan Simons en Paul Koek. Het is niet de eerste keer dat een fabriekshal de juiste sfeer oproept voor deze voorstelling.

'Sentimenti' beleefde haar première bijna drie jaar geleden in de monumentale Jahrhunderthalle tijdens de RuhrTriënnale. Gerard Mortier, de man achter de Triënnale, had hen gevraagd het thema sentiment, ook wel 'Het Grote Gevoel', uit te werken. Toen al werd dit fraaie staaltje muziektheater bewierookt door de (Duitstalige)pers.

Het verhaal is gebaseerd op de roman 'Milch und Kohle' van Ralf Rothmann en maakt het publiek deelgenoot van de levendige herinneringen van een zoon aan zijn moeder.

Dolce vita
Die moeder (Chris Nietvelt) vlucht als vijftienjarig meisje, vlak na de Tweede Wereldoorlog, met haar familie vanuit West-Pruisen naar het westen van Duitsland om de Russische bezetter te ontlopen. Ze vestigen zich in een industriestadje waar de moeder later trouwt met een mijnwerker. Ze krijgen twee zoons, Simon en Thomas, en leven hun harde leven in het arbeidersmilieu.

Als de vader op een dag een Italiaanse collega mee naar huis neemt, valt zijn vrouw voor de charmes van deze man en zijn verfrissende kijk op la dolce vita. Simon, een mooie rol van Jeroen Willems, omschrijft de blik van zijn moeder op dat moment: "Het is een blik, denk ik, uit de tijd van voor mijn geboorte". Zo bedachtzaam als Simon is, zo recalcitrant is Thomas. Hij denkt na over het leven en vindt dat wat hij om zich heen ziet eigenlijk geen optie is; "Zodra we alles hebben afbetaald, krijgen we kanker en schijten we in onze nieuwe bedden".

Troosteloos
Simons herinneringen monden op het toneel uit in een prachtig en dynamisch zangspel. Heden en verleden wisselen elkaar op een originele wijze af. Chris Nietvelt vertolkt in haar rol zowel de jonge vrouw die haar troosteloze bestaan ontvlucht in een romance, als de oude moeder op het sterfbed. Jeroen Willems heeft een jongere alter ego, die hij zo nu en dan een prangende vraag influistert.

De wisselwerking tussen muziek en theater is speels. De musici en zangers hebben tijdens het spel regelmatig fysiek contact met de acteurs en spelen op subtiele wijze hun eigen rol in het verhaal. Ook lakt de jonge moeder rustig haar nagels gedurende een aria van Verdi of wordt er ijs gegeten door de acteurs terwijl een van de zangers een solo ten beste geeft.

Dramatisch
Ondanks het grote thema willen de regisseurs duidelijk ontroeren met een kleinmenselijk drama. Ze verbinden hiervoor 'het grote' met 'het kleine'. De keuze voor de Italiaanse Verdi als vertolker van Het Grote Gevoel ligt voor de hand. Wie herkent niet de melodieën van de dramatische aria's uit bijvoorbeeld Aïda die hartstocht, pijn en vreugde uitdrukken? Daarbij is het muziekensemble met twaalf leden intiem gehouden.

De liedtekst, die in het Nederlands te volgen is via de boventiteling, is ondergeschikt aan de muziek. Het gaat hier om de muzikale associatie met de momenten in het verhaal. Ook is de uitvoering van de operafragmenten aangepast aan de verhaallijn wat op de juiste momenten soms een onheilspellend effect heeft.

En passant neemt Johan Simons op microniveau in het verhaal nog een ander, actueel thema mee. Het onbegrip voor elkaars manier van leven tussen de Duitse en Italiaanse arbeiders geeft een kijkje in een universele cultuurkloof. Hoewel de Nederlandse boventiteling niet helemaal de Duitstalige lading van de voorstelling dekt, is 'Sentimenti' een prachtige symbiose tussen theater en muziek waarvan de energie de Zuiveringshal inknalt.

Gezien:
'Sentimenti', NTGent
2 juni, Holland Festival, Westergasfabriek, Amsterdam
Foto: Ursula Kaufmann

Gepubliceerd op TheaterCentraal.nl


0 kudos Gebruikte Tags: 2006, amsterdam, fabriekshal, gerard_mortier, holland_festival, jeroen_willems, johan_simons, jolanda_breur, milch_und_kohle, muziektheater, nt_gent, paul_koek, premiere, ralf_rothmann, regisseurs, ruhr_triënnale, sentimenti, steenkoolbriketten, theater, westergasfabriek, zuiveringshal